Oparzenia słoneczne to niebezpieczne uszkodzenie skóry spowodowane nadmierną ekspozycją na promieniowanie UV. Długotrwałe i częste przebywanie na słońcu zwiększa ryzyko przedwczesnego starzenia się skóry oraz rozwoju zmian nowotworowych.
Oparzenia słoneczne latem zdarzają się wielu osobom. Niewielkie zaczerwienienie zwykle nie stanowi poważnego zagrożenia, jednak ważne jest, aby takie sytuacje nie powtarzały się regularnie, ponieważ skóra wielokrotnie narażana na promieniowanie UV staje się bardziej podatna na uszkodzenia, przebarwienia oraz zmiany skórne.
W przypadku oparzenia należy przede wszystkim schłodzić skórę, stosować preparaty łagodzące i nawilżające oraz unikać dalszej ekspozycji na słońce do czasu pełnej regeneracji skóry. Ważne jest także odpowiednie nawodnienie organizmu, ponieważ oparzenia sprzyjają utracie wody.
Najczęstsze objawy
Promieniowanie UV uszkadza wierzchnie warstwy skóry, co może prowadzić do wystąpienia takich objawów jak:
- silne zaczerwienienie skóry,
- uczucie pieczenia, bólu i swędzenia,
- nadwrażliwość skóry na dotyk,
- pęcherze i bąble wypełnione płynem.
W przypadku poważniejszych oparzeń mogą pojawić się także objawy ogólne, takie jak gorączka, dreszcze, osłabienie, bóle głowy. W takich sytuacjach konieczny jest jak najszybszy kontakt z lekarzem.
Zmiany wywołane oparzeniem słonecznym zwykle utrzymują się od kilku- do kilkunastu dni. Po ich ustąpieniu skóra może się łuszczyć, pozostawać przesuszona i podrażniona, a w miejscach oparzenia mogą pojawić się przebarwienia.
Stopnie oparzeń słonecznych
Oparzenia słoneczne mogą mieć różne nasilenie. Stopień uszkodzenia skóry zależy przede wszystkim od czasu ekspozycji na słońce oraz intensywności promieniowania UV. Ważne jest prawidłowe rozpoznanie stopnia oparzenia, ponieważ od tego zależy dalsze postępowanie i sposób leczenia.
- Oparzenie I stopnia
To najłagodniejsza forma oparzenia, obejmująca wyłącznie naskórek. Skóra staje się zaczerwieniona, gorąca i bolesna przy dotyku. Może pojawić się niewielki obrzęk, jednak nie występują pęcherze ani uszkodzenia skóry. Po kilku dniach naskórek zaczyna się łuszczyć.
- Oparzenie II stopnia
Oparzenie obejmuje zarówno naskórek, jak i skórę właściwą. Charakterystycznymi objawami są silny ból oraz pęcherze wypełnione płynem surowiczym. Zaczerwienienie skóry może być mniej widoczne niż przy oparzeniu I stopnia. Tego rodzaju oparzenie wymaga konsultacji lekarskiej oraz odpowiedniego leczenia.
Leczenie oparzeń
Leczenie oparzeń zależy od ich stopnia oraz rozległości uszkodzenia skóry. Niewielkie oparzenia I stopnia oraz łagodne oparzenia II stopnia często można leczyć w warunkach domowych. W pierwszej kolejności zaleca się schłodzenie skóry (np. chłodną wodą lub zimnymi kompresami) oraz stosowanie preparatów łagodzących i nawilżających, które zmniejszają ból, chronią uszkodzoną skórę i wspierają jej regenerację.
W przypadku oparzeń II stopnia z pęcherzami szczególnie ważne jest unikanie ich przekłuwania, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia. W trakcie gojenia można stosować jałowe opatrunki ochronne oraz preparaty wspomagające regenerację skóry.
Cięższe oparzenia, rozległe zmiany lub oparzenia z objawami infekcji wymagają leczenia specjalistycznego. W takich przypadkach stosuje się opatrunki specjalistyczne, a niekiedy także antybiotykoterapię lub zabiegi chirurgiczne, które wspierają proces gojenia i zapobiegają powikłaniom.
W oparzeniach I i II stopnia kluczowe jest przede wszystkim łagodzenie objawów, ochrona skóry przed zakażeniem oraz wspieranie jej regeneracji.
Postępowanie przy oparzeniach
- Chłodzenie skóry
Chłodna woda w postaci kompresów lub krótkich kąpieli może zmniejszyć ból i zaczerwienienie. Należy jednak unikać bardzo zimnej wody, ponieważ może ona dodatkowo podrażniać skórę i nasilać dyskomfort.
- Substancje nawilżające
W procesie regeneracji skóry istotne jest utrzymanie odpowiedniego nawilżenia. Stosuje się m.in. kwas hialuronowy i aloes, które wspierają gojenie, tworząc sprzyjające środowisko dla odnowy tkanek i proliferacji komórek. Szczególnie ważny jest wysokocząsteczkowy kwas hialuronowy, który nie przenika w głąb skóry, lecz pozostaje na jej powierzchni, tworząc warstwę ochronną. Działa jako humektant – wiąże wodę i utrzymuje wilgoć w obrębie rany, wspierając procesy regeneracyjne, w tym aktywność fibroblastów i syntezę kolagenu. Dzięki temu może przyspieszać gojenie i zmniejszać ryzyko powstawania blizn, jednocześnie chroniąc skórę przed czynnikami zewnętrznymi i umożliwiając wymianę gazową.
- Substancje roślinne i wspomagające regenerację
Wspierają odbudowę naskórka i łagodzą podrażnienia. Do najczęściej stosowanych należą ekstrakty z nagietka, wąkrotki azjatyckiej i zielonej herbaty oraz pantenol (prowitamina B5). Zawarte w nich flawonoidy (np. kwercetyna i rutyna) wykazują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, zmniejszając stan zapalny i podrażnienie skóry. Saponiny działają przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie, wspierając ochronę przed zakażeniem, natomiast polisacharydy przyspieszają regenerację tkanek, wspomagają gojenie oraz pomagają utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry i ograniczają utratę wody.
Opatrunki ze srebrem na oparzenia
W przypadku ran trudnych, rozległych lub trudno gojących się wysoką skuteczność wykazują opatrunki zawierające aktywne srebro (Ag⁺), stosowane w medycynie jako metoda wspierająca gojenie i zapobieganie zakażeniom. Srebro występuje m.in. w postaci sulfadiazyny srebra lub srebra jonowego i ma status leku lub wyrobu medycznego. Opatrunki ze srebrem dostępne są w aptekach w różnych formach: kremów, maści, sprayu z proszkiem zawierającym srebro w formach aktywnych jonów srebra oraz tradycyjnych opatrunków. Spray umożliwia aplikację bez bezpośredniego dotykania rany, co zmniejsza ryzyko jej zanieczyszczenia. W wilgotnym środowisku rany uwalniane jony srebra wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, a także ograniczające rozwój niektórych patogenów wirusowych, dzięki czemu zmniejszają ryzyko zakażenia i wspierają proces gojenia. Preparaty ze srebrem w formie sprayu i kremu mogą być stosowane w oparzeniach I i II stopnia, a także w oparzeniach chemicznych. Spray sprawdza się szczególnie w początkowej fazie leczenia, gdy ważne jest szybkie zabezpieczenie rany i ograniczenie kontaktu z patogenami. Krem natomiast częściej stosuje się w późniejszej fazie gojenia, gdy stan zapalny jest mniejszy, co pozwala na bardziej higieniczne i równomierne rozprowadzenie preparatu.
Oparzenia skórne są często spotykanym problemem, z którym pacjenci zgłaszają się do lekarzy i farmaceutów. Leczenie uszkodzonej skóry powinno polegać przede wszystkim na działaniu łagodzącym i ochronnym, w celu zabezpieczenia rany przed wpływem czynników zewnętrznych. Zabezpieczenie środowiska rany skupia się na działaniu antybakteryjnym oraz nawilżającym, co korzystnie wpływa na przyspieszenie procesów naprawczych i ziarninowania rany.
Izabela Kwiecińska
Źródło:
- Pawłowska M. Czynniki przyspieszające regenerację skóry przy oparzeniach I° i II°. Lek w Polsce 2024/02/15
