Silny ból w okolicy lędźwiowej, trudności w oddawaniu moczu czy nagłe napady tzw. kolki nerkowej mogą być objawami kamicy dróg moczowych. Choć dolegliwości potrafią być bardzo uciążliwe, to właściwie dobrane preparaty, wspierające pracę układu moczowego, mogą pomóc w łagodzeniu objawów i zmniejszeniu ryzyka nawrotów.
Kamica dróg moczowych jest jedną z najczęściej występujących chorób układu moczowego. Polega na powstawaniu w obrębie nerek lub innych części układu moczowego złogów mineralnych, potocznie nazywanych kamieniami. Mogą one tworzyć się w nerkach, a następnie przemieszczać się do moczowodów, pęcherza moczowego lub cewki moczowej. Ich wielkość bywa bardzo różna – od drobnych kryształków wydalanych wraz z moczem bez wyraźnych objawów, aż po większe złogi powodujące silny ból oraz utrudniające odpływ moczu. Choroba ma często charakter nawrotowy, dlatego bardzo ważne jest zarówno właściwe leczenie, jak i odpowiednia profilaktyka.
Przyczyny kamicy nerkowej
Do powstania kamicy dochodzi wtedy, gdy w moczu pojawia się zbyt duże stężenie substancji mineralnych, które zaczynają się wytrącać i tworzyć kryształy. Najczęstszą przyczyną jest zagęszczenie moczu, wynikające zazwyczaj ze zbyt małej podaży płynów. Na rozwój kamicy mogą jednak wpływać także zaburzenia metaboliczne, niewłaściwa dieta, niektóre choroby oraz zakażenia dróg moczowych. W takich warunkach rozpuszczone w moczu związki, takie jak wapń, szczawiany czy kwas moczowy, łatwiej ulegają krystalizacji. Powstające kryształy stopniowo łączą się ze sobą, tworząc większe złogi, czyli kamienie.
Istotną rolę w powstawaniu kamicy odgrywa również sposób odżywiania. Dieta bogata w sól, białko zwierzęce oraz produkty zawierające duże ilości szczawianów (np. szpinak, rabarbar czy kakao) może zwiększać ryzyko tworzenia się kamieni nerkowych.
Znaczenie mają także zaburzenia metaboliczne prowadzące do nadmiernego wydalania z moczem wapnia, kwasu moczowego lub innych związków mineralnych. W niektórych przypadkach ważnym czynnikiem są nawracające zakażenia dróg moczowych, które zmieniają skład chemiczny moczu i sprzyjają powstawaniu złogów.
Na rozwój kamicy mogą wpływać również predyspozycje genetyczne oraz siedzący tryb życia.
Objawy
Objawy kamicy zależą przede wszystkim od wielkości kamienia oraz jego lokalizacji w układzie moczowym. Niewielkie złogi mogą przez długi czas nie powodować żadnych dolegliwości i zostać wykryte przypadkowo podczas badań diagnostycznych. Kiedy jednak kamień przemieści się do moczowodu i utrudni odpływ moczu, pojawia się charakterystyczny napad kolki nerkowej.
Kolka nerkowa objawia się nagłym, bardzo silnym bólem w okolicy lędźwiowej, który często promieniuje do podbrzusza, pachwiny lub narządów płciowych. Ból może mieć charakter falowy i bywa tak intensywny, że utrudnia normalne funkcjonowanie. Oprócz bólu mogą wystąpić także inne objawy, takie jak:
- częste oddawanie moczu,
- pieczenie podczas mikcji,
- obecność krwi w moczu,
- nudności lub wymioty,
W przypadku współistniejącego zakażenia mogą pojawić się gorączka i dreszcze.
Leczenie
Sposób leczenia kamicy dróg moczowych zależy od wielkości złogów, ich składu chemicznego oraz nasilenia objawów. W wielu przypadkach, zwłaszcza gdy kamienie są niewielkie, stosuje się leczenie zachowawcze polegające na zwiększeniu podaży płynów oraz stosowaniu preparatów wspomagających ich wydalanie.
Istotną rolę w terapii wspomagającej odgrywają preparaty roślinno-mineralne o działaniu moczopędnym, przeciwzapalnym i rozkurczowym, które:
- zwiększają wydzielanie moczu,
- ułatwiają wypłukiwanie drobnych złogów,
- działają przeciwzapalnie i rozkurczowo,
- alkalizują mocz, co ogranicza krystalizację niektórych soli.
Do często stosowanych składników takich preparatów należą wyciągi roślinne, m.in. z liści brzozy, korzenia pietruszki, naowocni fasoli, liści borówki brusznicy oraz rumianku.
Wyciąg z liści brzozy – wykazuje działanie moczopędne, dzięki czemu zwiększa ilość wydalanego moczu i wspomaga naturalne oczyszczanie dróg moczowych. Sprzyja to wypłukiwaniu drobnych kryształów i złogów z układu moczowego. Liście brzozy zawierają także flawonoidy i związki fenolowe, które mogą działać łagodnie przeciwzapalnie i wspierać prawidłowe funkcjonowanie nerek.
Wyciąg z korzenia pietruszki – zwiększa diurezę i wydzielanie moczu, co pomaga usuwać z organizmu nadmiar produktów przemiany materii. Dodatkowo może wspierać proces oczyszczania dróg moczowych oraz ułatwiać usuwanie drobnych złogów.
Wyciąg z naowocni fasoli – działa łagodnie moczopędnie i wspomaga eliminację nadmiaru wody oraz produktów przemiany materii z organizmu. Dzięki zwiększonej diurezie może wspierać wypłukiwanie drobnych kryształów z dróg moczowych oraz wspomagać utrzymanie prawidłowej pracy układu moczowego.
Wyciąg z liści borówki brusznicy – zawiera m.in. arbutynę i związki fenolowe, które wykazują działanie przeciwbakteryjne w obrębie dróg moczowych. Dzięki temu może wspierać ochronę przed rozwojem drobnoustrojów oraz łagodzić stany zapalne w układzie moczowym. Składnik ten jest często wykorzystywany w preparatach wspomagających leczenie i profilaktykę zakażeń dróg moczowych.
Rumianek – znany jest przede wszystkim ze swoich właściwości przeciwzapalnych, łagodzących i rozkurczowych. Zmniejsza podrażnienia błony śluzowej dróg moczowych oraz łagodzi napięcie mięśni gładkich, co może ułatwiać odpływ moczu i zmniejszać dolegliwości bólowe towarzyszące podrażnieniom dróg moczowych.
Cytrynian potasu i cytrynian sodu – wpływają na zmianę odczynu moczu. Ich działanie polega na alkalizacji moczu, czyli zwiększeniu jego pH. W bardziej zasadowym środowisku zmniejsza się skłonność do krystalizacji niektórych związków, szczególnie kwasu moczowego. Cytryniany mogą również wiązać jony wapnia w moczu, ograniczając powstawanie niektórych typów kamieni oraz sprzyjając rozpuszczaniu drobnych złogów. Dzięki temu wspierają profilaktykę nawrotów kamicy dróg moczowych.
Preparaty zawierające takie składniki mogą być wykorzystywane nie tylko w kamicy dróg moczowych, ale również wspomagająco w zakażeniach układu moczowego (ZUM). Zwiększona produkcja moczu sprzyja bowiem mechanicznemu wypłukiwaniu drobnoustrojów z dróg moczowych, co wspiera proces leczenia infekcji.
W sytuacji gdy kamienie są większe lub powodują poważne objawy, konieczne może być zastosowanie bardziej zaawansowanych metod leczenia, takich jak kruszenie kamieni falą uderzeniową, zabiegi endoskopowe czy – rzadziej – leczenie operacyjne.
Zapobieganie nawrotom choroby
Kamica dróg moczowych ma tendencję do nawrotów, dlatego bardzo ważne jest przestrzeganie zasad profilaktyki. Podstawą jest odpowiednie nawodnienie organizmu. Zaleca się spożywanie co najmniej 2 l płynów dziennie, co pozwala rozcieńczyć mocz i zmniejszyć ryzyko wytrącania się kryształów. Istotne znaczenie ma również zbilansowana dieta. Warto ograniczyć nadmierne spożycie soli oraz produktów bogatych w białko zwierzęce, a jednocześnie zwiększyć udział warzyw i owoców w codziennym jadłospisie. Regularna aktywność fizyczna wspiera prawidłową przemianę materii i funkcjonowanie układu moczowego. W profilaktyce ważne jest także szybkie leczenie zakażeń dróg moczowych, ponieważ przewlekłe infekcje mogą sprzyjać powstawaniu złogów.
Kamica dróg moczowych to choroba wynikająca z wytrącania się w moczu kryształów soli mineralnych i tworzenia złogów w obrębie układu moczowego. Objawia się najczęściej silnym bólem w okolicy lędźwiowej, nazywanym kolką nerkową, oraz zaburzeniami oddawania moczu. Leczenie zależy od wielkości kamieni i nasilenia objawów, a w wielu przypadkach obejmuje postępowanie zachowawcze wspomagane preparatami roślinno-mineralnymi. Zawarte w nich ekstrakty roślinne o działaniu moczopędnym i przeciwzapalnym oraz cytryniany potasu i sodu mogą wspierać usuwanie drobnych złogów, poprawiać funkcjonowanie dróg moczowych oraz być pomocne także w terapii zakażeń układu moczowego. Odpowiednie nawodnienie, zdrowa dieta i aktywny tryb życia stanowią natomiast podstawę zapobiegania nawrotom choroby.
Izabela Kwiecińska
Źródła:
- Peller M. U kogo powstają kamienie i dlaczego? Przegląd Urologiczny. 2012;
- Zieliński J., Kokot F., Borkowski A., Leńko I. Kamica moczowa, Urologia kliniczna. Warszawa: PZWL; 1993.
