Ból kolana to jedna z najczęstszych przyczyn ograniczenia aktywności po 50. roku życia, najczęściej związana z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego. U wielu pacjentów rehabilitacja, leki czy zastrzyki z czasem przestają przynosić oczekiwany efekt, a decyzja o wszczepieniu endoprotezy wydaje się jeszcze przedwczesna.
Nowoczesną metodą leczenia bólu kolana bez konieczności interwencji chirurgicznej jest embolizacja tętnic kolankowych (GAE, ang. Genicular Artery Embolization) – małoinwazyjny zabieg wewnątrznaczyniowy wykonywany w znieczuleniu miejscowym.
Do niedawna uważano, że dolegliwości bólowe stawu kolanowego wynikają głównie ze zużycia chrząstki stawowej. Obecnie wiadomo, że istotną rolę odgrywa również stan zapalny błony maziowej. W objętym stanem zapalnym stawie rozwija się gęsta sieć drobnych naczyń krwionośnych i włókien nerwowych odpowiedzialnych za nasilenie bólu. Embolizacja tętnic kolankowych polega na ograniczeniu dopływu krwi do obszarów objętych stanem zapalnym, co prowadzi do zmniejszenia stanu zapalnego, a tym samym do złagodzenia dolegliwości bólowych.
Metoda ta określana jest również jako TAME (ang. Transcatheter Arterial Microembolization). Została opracowana przez japońskiego lekarza Yuji Okuno. Choć stosuje się ją na świecie od ponad dekady, to rozwój medycyny stale przynosi nowe rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo i skuteczność zabiegu.
W Polsce niedawno wprowadzono nowy, rozpuszczalny materiał embolizacyjny, który powoduje czasowe zamknięcie zmienionych chorobowo naczyń krwionośnych.
- Na czym polega zabieg embolizacji tętnic kolankowych?
Podczas zabiegu przez niewielkie nakłucie tętnicy w pachwinie wprowadza się cienki cewnik do drobnych naczyń krwionośnych zaopatrujących staw kolanowy. Następnie podaje się specjalne, resorbowalne cząstki, które czasowo ograniczają nadmierne ukrwienie tkanek objętych przewlekłym stanem zapalnym.
- Kiedy rozważa się wykonanie zabiegu embolizacji tętnic kolankowych?
Zabieg może być wskazany u pacjentów z przewlekłym bólem kolana, który utrzymuje się mimo leczenia zachowawczego. Najczęściej dotyczy to osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego, u których dolegliwości bólowe ograniczają codzienne funkcjonowanie. Embolizacja może być również stosowana u pacjentów z utrzymującym się bólem po endoprotezoplastyce kolana, pod warunkiem wcześniejszego wykluczenia innych potencjalnych przyczyn dolegliwości. Metoda ta może znaleźć zastosowanie także wtedy, gdy leczenie operacyjne nie jest jeszcze planowane, np. u pacjentów, którzy ze względu na wczesne stadium choroby zwyrodnieniowej chcą odroczyć decyzję o wszczepieniu endoprotezy. Może być również rozważana u osób, u których zabieg chirurgiczny jest przeciwwskazany z powodu chorób współistniejących, takich jak choroby sercowo-naczyniowe.
- Czy embolizacja może zastąpić endoprotezoplastykę kolana?
Zabieg embolizacji tętnic kolankowych nie zastępuje endoprotezoplastyki i nie cofa zmian zwyrodnieniowych. Może natomiast u wielu pacjentów stanowić sposób na zmniejszenie dolegliwości bólowych i odroczenie operacji wszczepienia endoprotezy, np. u osób w młodszym wieku lub na wcześniejszym etapie choroby. Należy podkreślić, że w przypadku zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych najskuteczniejszą metodą leczenia pozostaje endoprotezoplastyka. W takich sytuacjach embolizacja może pełnić jedynie rolę wspomagającą – łagodząc ból i stan zapalny, także u pacjentów po przebytym zabiegu operacyjnym.
U części pacjentów poprawa utrzymuje się przez kilkanaście miesięcy, a w niektórych przypadkach nawet dłużej. Zabieg można również powtarzać. Zmniejszenie bólu zwykle obserwuje się między 2. a 6. tygodniem po wykonaniu embolizacji.
Celem zabiegu jest przede wszystkim zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz poprawa komfortu chodzenia i codziennej aktywności.
Embolizacja tętnic kolankowych to jedna z najnowszych metod leczenia bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego. Choć nie zastępuje klasycznej operacji, dla wielu pacjentów może stanowić alternatywę między leczeniem zachowawczym a zabiegiem wymianu stawu. Zabieg embolizacji tętnic można wykonywać w obrębie także innych stawów, np. ramiennych, łokciowych, skokowych oraz stawów biodrowych.
red.
Źródło: mediacontact/user/sportmedica/carolina.pl; dostęp: 6.05.2026